Үомшө даатгал

*Хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, аюулгүй ажиллагааны шаардлага,
эрсдэл бүхий ажлын байрны хөдөлмөрийн нөхцөлөөс хамааран
ялгаатай төлнө.

Даатгуулагчид олгох тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөрийн нөхцөл:

Дараах нөхцөл байдалд гарсан үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлогод
даатгуулагч өртсөн тохиолдолд шимтгэл төлсөн хугацаа
харгалзахгүйгээр тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөр олгоно. Үүнд:

• Ажлын байранд ажил үүргээ гүйцэтгэж байх үед;
• Ажил олгогч, эрх бүхий этгээд болон албан тушаалтнаас
  гаргасан шийдвэрийн дагуу албан томилолт, дайчилгаагаар
  ажиллаж, ажил үүрэг гүйцэтгэж байх үед;
• Ажлын цагаар ажлын байр, нэгж, хэсэг, салбарын хооронд
  ажил үүргээ гүйцэтгэхээр явж байх үед;
• Ажил эхлэхийн өмнө болон дууссаны дараа ажлын байранд
  амрах, багаж хэрэгслээ эмхэлж цэгцлэх, хувцсаа солих,
  усанд орох, ажил хүлээлцэх үед;
• Ажилдаа ирэх, буцах зам, ажил үүргийн дагуу сургалтад
  оролцох болон Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 93.1.1-д заасан
  амрах, хооллох завсарлагын үед;
• Хүчтэй цасан болон шороон шуурга, ган, зуд, үер, аянга,
  газар хөдлөлт, нуранги, хөрсний гулгалт үүсэх, гал түймэр,
  хүн, мал, амьтны гоц халдварт өвчин гарах аюулт үзэгдлийн үед;
• Үйлдвэрлэл, технологийн горим зөрчигдсөнөөс тоног төхөөрөмж,
  барилга байгууламж эвдрэх, нурах, цацраг идэвхт болон
  химийн хорт бодис алдагдах, дэлбэрэлт болох ослын үед;
• Олон улсын болон улсын хэмжээний спортын тэмцээнд
  оролцох явцад.

Хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр

“Хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр” гэж үйлдвэрлэлийн осол,
мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвараа
алдсан даатгуулагчид үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс
шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас түүний хөдөлмөрийн
чадваргүй байх хугацаанд буюу хөдөлмөрийн чадвар нь
сэргээгдэх хүртэл хугацаанд олгож байгаа мөнгөн хөрөнгийг хэлнэ.

Тэтгэвэр авах эрх, тэтгэврийн хэмжээ:

Даатгуулагч үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний
улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 30 ба түүнээс дээш хувиар
алдсан бол хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр тогтоолгон
авах эрхтэй.

Хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэврийг даатгуулагчийн сарын
дундаж цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогоос хөдөлмөрийн
чадвар алдалтын хувиар тогтооно.

Даатгуулагчийн хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг
Эрүүл мэндийн магадлалын зөвлөл тогтооно.

Даатгуулагчийн тэтгэвэр бодох сарын дундаж цалин хөлс,
түүнтэй адилтгах орлогыг дараах байдлаар тодорхойлно:

• Даатгуулагч 12 сар ба түүнээс дээш хугацаанд нийгмийн
  даатгалын шимтгэл төлсөн бол түүний хөдөлмөрийн чадвар
  алдахын өмнөх 12 сарын цалин хөлс, түүнтэй адилтгах
  орлогын нийлбэрийг 12-т хуваасан хэмжээгээр;
• Даатгуулагч 12 сараас доош хугацаанд нийгмийн даатгалын
  шимтгэл төлсөн бол түүний хөдөлмөрийн чадвар алдахын
  өмнөх шимтгэл төлсөн нийт цалин хөлс, түүнтэй адилтгах
  орлогын нийлбэрийг шимтгэл төлсөн сарын тоонд хуваасан хэмжээгээр;
• Даатгуулагч 1 сараас доош хугацаанд ажиллаж байх үед
  хөдөлмөрийн чадвараа алдсан бол ажилд томилсон шийдвэрээр
  тогтоосон цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын хэмжээгээр.

Тэтгэвэр олгох хугацаа:

Хөдөлмөрийн чадвар алдсан өдрөөс эхлэн хөдөлмөрийн чадвар нь
сэргээгдэх хүртэл, хэрэв тэтгэвэр авагч нас барсан бол
нас барсны дараагийн сар дуустал олгоно.

Жишээ:

Хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр тогтоолгоход
бүрдүүлэх баримт бичиг:

• Хөдөлмөрийн, эсхүл эрүүл ахуйн хяналтын улсын байцаагчийн
  баталсан “Үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлогыг судлан бүртгэсэн акт”;
• Даатгуулагчийг ажилд томилсон тухай тушаалын хуулбар;
• Даатгуулагчийн цалин хөлсний тодорхойлолт
  (1 сараас доош хугацаанд ажилласан тохиолдолд).

Тэтгэврийн доод хэмжээ:

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын
сангаас олгох хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэврийн доод
хэмжээг холбогдох эрх зүйн зохицуулалтын дагуу тогтооно.

Тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас
нас барсан даатгуулагчийн асрамжид байсан хөдөлмөрийн
чадваргүй гишүүдэд үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс
шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас олгож байгаа
мөнгөн хөрөнгийг хэлнэ.

Тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр авах эрхтэй гэр бүлийн гишүүд:

• Төрсөн, дагавар, үрчлэн авсан 19 нас хүрээгүй хүүхэд;
• Тэжээгчийн асрамжид байсан төрөлхийн хөгжлийн
  бэрхшээлтэй, эсхүл 19 нас хүрээгүй байхдаа хөгжлийн
  бэрхшээлтэй болсон хүүхэд;
• Тэжээгчийн хууль ёсоор асран хамгаалж, харгалзан
  дэмжиж байсан төрөлхийн хөгжлийн бэрхшээлтэй,
  эсхүл 19 нас хүрээгүй байхдаа хөгжлийн бэрхшээлтэй
  болсон ач, зээ;
• Хуульд заасан шаардлага хангасан эхнэр, нөхөр,
  эцэг, эх.

Тэжээгчээ алдсаны тэтгэврийн хэмжээ:

Бүрдүүлэх баримт бичиг:

• Тэжээгчийн нас барсны гэрчилгээ, эсхүл эрх бүхий
  байгууллагын лавлагаа;
• Тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр тогтоолгох гэр бүлийн
  хөдөлмөрийн чадваргүй гишүүний иргэний үнэмлэх,
  төрсний гэрчилгээний хуулбар;
• Гэрлэлтийн гэрчилгээний хуулбар, эсхүл эрх бүхий
  байгууллагын лавлагаа, шүүхийн шийдвэр.

Хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж авах эрх:

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас
хөдөлмөрийн чадвараа түр алдсан даатгуулагч хөдөлмөрийн
чадвар түр алдсаны тэтгэмж авах эрхтэй.

Хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмжийн хэмжээ:

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас
хөдөлмөрийн чадвараа түр хугацаагаар алдсан даатгуулагчид
хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмжийг шимтгэл төлж
ажилласан хугацааг үл харгалзан түүний сарын дундаж цалин
хөлс, түүнтэй адилтгах орлогоос 100%-иар
тооцож олгоно.

Хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмжийг ажлын өдрөөр тооцно.

Даатгуулагчийн тэтгэмж бодох сарын дундаж цалин хөлс:

• 3 сар ба түүнээс дээш хугацаанд шимтгэл төлж ажилласан
  бол хөдөлмөрийн чадвар түр алдахын өмнөх 3 сарын
  дундаж цалин хөлсийг баримтална;
• 3 сараас доош хугацаанд шимтгэл төлсөн бол шимтгэл
  төлсөн нийт хугацааны орлогыг баримтална;
• 1 сараас доош хугацаанд ажилласан бол ажилд томилсон
  шийдвэрээр тогтоосон цалин хөлсийг баримтална.

Бүрдүүлэх баримт бичиг:

• Эрүүл мэндийн байгууллагаас олгосон эмнэлгийн хуудас;
• “Үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлогыг судлан бүртгэсэн акт”.

Тэтгэмжийн хэмжээ:

Даатгуулагч үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан
өвчний улмаас нас барсан бол түүний гэр бүлийн гишүүнд
тэтгэмж олгоно.

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас
хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр авагч нас барсан бол
түүний гэр бүлийн гишүүнд мөн тэтгэмж олгоно.

Бүрдүүлэх баримт бичиг:

• Даатгуулагчийн нас барсны гэрчилгээний хуулбар,
  эсхүл эрх бүхий байгууллагын лавлагаа, шүүхийн шийдвэр;
• Даатгуулагчийн гэр бүлийн гишүүний иргэний
  үнэмлэхний хуулбар;
• Даатгуулагч амьгүй донор болсон тухай эрүүл мэндийн
  байгууллагын тодорхойлолт.

Эрүүл мэндийн нөхөн сэргээлт:

Даатгуулагч үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан
өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвараа алдсан бол үйлдвэрлэлийн
осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас
дараах эрүүл мэндийн нөхөн сэргээлтийн зардлын төлбөрийг
олгоно:

• Хөдөлмөрийн чадварыг нөхөн сэргээхтэй холбогдсон
  протез, ортопедийн;
• Сэргээн засах болон сувиллын тусламж, үйлчилгээний;
• Сэргээн засах төв болон сувилалд ирэх, буцах
  унааны.

Хөдөлмөр эрхлээгүй, үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс
шалтгаалсан өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвар алдсаны
тэтгэвэр тогтоолгон авч байгаа тэтгэвэр авагчийн
тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн төлбөрийг түүний
хөдөлмөрийн чадвараа алдсан хугацаанд үйлдвэрлэлийн
осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас төлнө.

Хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр авагчийн тэтгэврийн
даатгалын шимтгэлийг үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс
шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас тэтгэврийн
даатгалын санд төлнө.

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчнөөс
урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний төлбөрийг холбогдох
хууль тогтоомж, журамд заасан нөхцөл, шаардлагын дагуу олгоно.

Хууль тогтоомжид заасан нөхцөл, шаардлагыг хангасан ажил
олгогчид үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний
даатгалын шимтгэлийн хөнгөлөлт, чөлөөлөлт үзүүлнэ.